Xpect013 reageert op wetsvoorstel Financiering Kinderopvang
Ook Xpect013 heeft een reactie ingediend. Als organisatie voor kindontwikkeling zien wij dagelijks wat jonge kinderen nodig hebben voor een kansrijke start en waar het huidige stelsel kinderen niet altijd de kansen biedt die ze verdienen. Vanuit die praktijkervaring pleiten wij voor kinderopvang als echte basisvoorziening voor álle kinderen, zodat kansenongelijkheid al op jonge leeftijd wordt verkleind.
Onze volledige reactie op de internetconsultatie lees je hieronder.
Naar aanleiding van de internetconsultatie van 17 oktober 2025 met Keten-ID 25484 willen we vanuit Xpect013 graag reageren op het wetsvoorstel Financiering Kinderopvang. Xpect013 is een organisatie voor kindontwikkeling van 0 tot 13 jaar met 26 basisscholen en 39 kinderopvanglocaties in Tilburg. Wij vinden dat elk kind een kansrijke start verdient, ongeacht zijn of haar achtergrond. Vanuit kinderopvang en onderwijs creëren we dan ook gelijke kansen voor een optimale ontwikkeling voor alle Tilburgse kinderen. We werken als één team samen met onze partners uit de stad. We streven naar inclusieve opvang en onderwijs, omdat ieder kind een passende plek in de eigen buurt verdient. Meer informatie over Xpect013 is te vinden op www.xpect013.nl
Kinderopvang als basisvoorziening
Een gelijke kans begint bij de allerjongsten. Want waar een kind ook is geboren, wat het opleidingsniveau van de ouders ook is, het mag nooit bepalend zijn voor de toekomst van een kind. Uit zowel nationaal als internationaal onderzoek blijkt dat kwalitatief goede kinderopvang significant bijdraagt aan de ontwikkeling van een kind. Juist de eerste jaren van de ontwikkeling van een kind zijn hier essentieel. Loopt een kind daar al vertraging op, dan is het maar de vraag of het kind dit nog kan inhalen. Investeren aan de voorkant rendeert dus aan de achterkant. Bij Xpect013 zien we elke dag wat er gebeurt als opvang, onderwijs en ondersteuning écht één geheel vormen. We zien waar het stelsel goed uitpakt, maar ook waar kinderen nu tussen wal en schip vallen. Juist in wijken met een lagere sociaaleconomische positie merken we bijvoorbeeld hoe bepalend de arbeidseis is: op een aantal van onze basisscholen heeft meer dan de helft van de kleuters geen enkele vorm van voorschoolse educatie gehad voordat ze in groep 1 starten. Zij beginnen dus al met een achterstand. Dat raakt kinderen, ouders én scholen. Tegelijkertijd zien we op onze integrale locaties hoe krachtig het is wanneer kinderen wél vroeg kunnen beginnen: een veel gelijker startpunt in groep 1. Onze dagelijkse praktijk laat zien dat een stelsel het sterkst werkt wanneer de ontwikkeling van kinderen leidend is, in plaats van de vraag of ouders aan de arbeidseis voldoen. We willen de overheid, in lijn met eerdere adviezen van onder andere de Sociaal Economische Raad, de PO-raad en de branchevereniging voor maatschappelijke kinderopvang (verder: BMK) dan ook oproepen om verder te gaan dan het huidige wetsvoorstel. Kinderopvang zou gratis moeten zijn voor alle kinderen: kinderopvang als onderdeel van het funderend stelsel, een basisvoorziening voor ieder kind.
Wetsvoorstel
Mocht de overheid ondanks bovenstaande oproep de stap naar gratis kinderopvang voor alle kinderen nog niet meteen willen invoeren maar via de tussenstap zoals nu voorgesteld, dan willen wij u graag verwijzen naar de reactie van de BMK. Xpect013 is betrokken geweest bij de totstandkoming van de reactie van BMK. Net als BMK kunnen wij ons vinden in de hoofdlijnen van het wetsvoorstel. Wij zijn voorstander van de rechtstreekse financiering van kinderopvangorganisaties, van een inkomensonafhankelijke subsidie voor kinderopvang en van het principe dat het stopzetten van subsidie niet met terugwerkende kracht gebeurt. Ook het uitgangspunt dat andere organisaties, waaronder gemeenten, de eigen bijdrage van 4% over mogen nemen is een mooie ontwikkeling.
Punten van zorg liggen wat ons betreft op het gebied van het blijven hanteren van de arbeidseis en de betaalbaarheid van kinderopvang voor de laagste inkomens. Deze punten lichten we onderstaand nader toe.
Arbeidseis
Het wetsvoorstel is goed en tegelijkertijd ook complex. Waar het stelsel echter veel minder complex door kan worden, is door het (gedeeltelijk) loslaten van de arbeidseis. Ouders moeten werken (of anderszins aan de arbeidseis voldoen) om in aanmerking te komen voor gesubsidieerde kinderopvang. Dat maakt het aanmeldproces en de periodieke controles voor ouders, uitvoerder en houders complexer dan noodzakelijk. Een tussenoplossing zou het loslaten van de arbeidseis voor bijvoorbeeld twee dagen per week (voor kinderen van 0-4 jaar) en voor twee dagdelen per week (4-12 jaar) kunnen zijn. Daarmee is voor veel minder mensen een toets op de arbeidseis nodig. Veel belangrijker echter dat kinderopvang daarmee meer toegankelijk is voor álle kinderen. Goed voor kinderen, ouders en de maatschappij.
Betaalbaarheid
De betaalbaarheid van kinderopvang voor de laagste inkomens is eveneens een punt van zorg. Midden en hoge inkomens gaan er in het nieuwe stelsel naar verwachting op vooruit, de laagste inkomens niet of gaan er zelfs op achteruit. De inkomensafhankelijke combinatiekorting wordt (al eerder dan 2029) afgeschaft om de kosten van het nieuwe stelsel te dekken, wat juist de laagste inkomens zal raken. Bij een toenemende vraag naar kinderopvang is het verder aannemelijk dat de tarieven van kinderopvang gaan stijgen tot boven de maximale uurprijs (verder: MUP). Dit is eveneens een zorgelijke ontwikkeling voor de betaalbaarheid voor ouders met de laagste inkomens. Het deel boven MUP betalen ouders volledig zelf. De MUP zal dus hoog genoeg moeten zijn om kwalitatief sterke kinderopvang te bieden en niet, door een overheid in een periode waarin bezuinigd moet worden op de overheidsuitgangen, naar beneden worden bijgesteld. Daar zijn harde garanties voor nodig. Bovendien zal een vorm van (collectieve) prijsregulering hoogstwaarschijnlijk nodig blijken om kinderopvang toegankelijk te houden voor alle inkomensgroepen en met name voor de laagste inkomens. Wellicht biedt het instellen van de DAEB al voldoende mitigatie op te hard stijgende prijzen voor ouders.
Net als BMK vragen wij verder om een zorgvuldige uitwerking van de volgende punten:
- de definitie van de dienst kinderopvang;
- de administratieve last en de verantwoording;
- de aansluiting en behoefte aan flankerend collectief beleid bij gemeentelijke regelingen;
- de aanwezigheidsnorm.
Deze punten zijn in de reactie van BMK voldoende uitgewerkt.
Het wetsvoorstel moet zo uitgewerkt worden dat de kwaliteit van de kinderopvang geborgd blijft. Alleen dan is kinderopvang goed voor de ontwikkeling van kinderen.